Tarnowskie Góry - miasto gwarków i kolejarzy - kolejarzy już od 150 lat...

Historia kolei rozpoczyna się w Anglii, gdzie we wrześniu 1825 roku uruchomiono pierwszą linię kolejową Stockton – Darlington. Od tego czasu zaczyna się gwałtowny rozwój dróg żelaznych po całym kontynencie europejskim oraz Ameryce Północnej.

Ziemie Polski znajdowały się w tym czasie pod panowaniem trzech zaborców, z których najlepiej rolę kolei i jej znaczenie zrozumiały Prusy. Już 22 maja 1841 roku uruchomiono pierwsza linię kolejowa na ziemiach polskich Wrocław – Oława. Charakterystyczne było to, że wszystkie główne linie kolejowe skierowane były w stronę Górnego Śląska, co świadczy o docenieniu tego środka transportu w rozwoju gospodarki. Jednym z pierwszych połączeń Wrocławia z Górnym Śląskiem była linia kolejowa przez Tarnowskie Góry.

Głównie za sprawą hrabiego Andrzeja Renarda, właściciela huty w Zawadzkiem, który dla rozwoju swoich zakładów potrzebował efektywniejszych połączeń z Dolnym i Górnym Śląskiem, powstał we Wrocławiu w 1856 roku komitet założycielski Opolsko-Tarnogórskiej Spółki Kolejowej. W jego skład wchodził oczywiście hrabia Renard oraz Hugo Fürst zu Hohenlohe ze Sławięcic, Adolf książę Hohenlohe z Koszęcina, Victor von Ratibor z Rud Raciborskich oraz baron von Auschwitz z Wrocławia. Naczelnym i pierwszym zadaniem powstałego towarzystwa było wybudowanie linii kolejowej łączącej Opole z Tarnowskimi Górami. Dekret królewski zezwalający na budowę linii towarzystwo otrzymało 1 grudnia 1856 roku, ale prace budowlane rozpoczęły się wiosną pół roku wcześniej. Pozwoliło to na przyjazd do Tarnowskich Gór z Zawadzkiego w dniu 12 lutego 1857 roku pierwszego pociągu towarowego. 24 stycznia 1858 roku cała linia Tarnowskie Góry - Opole została oddana do eksploatacji.

Wraz z uruchomieniem linii kolejowej w 1857 roku oddano do użytku pierwszy budynek dworcowy zbudowany według prostego projektu z surowej cegły i który po wielu przebudowach w następnych latach stoi do dziś. Na potrzeby budowanej linii, przy torze do Opola, powstała już w 1856 roku dwustanowiskowa parowozownia. Służyła później między innymi jako stacja wodna, elektrownia, obecnie po przebudowie mieści się tam stolarnia.

Początkowo ruch osobowy na Kolei Opolsko-Tarnogórskiej rozwijał się bardzo powoli. W 1861 roku kursowały tylko dwie pary pociągów. Później, po wprowadzeniu pocztowych systemów kurierskich z przewozem osób oraz uzgodnieniu w 1864 roku rozkładów jazdy z Koleją Górnośląską, znacznie wzrosły przewozy pasażerskie.

Wielkiego, strategicznego wręcz znaczenia nabrały jednak Tarnowskie Góry dopiero w latach międzywojennych, kiedy to pod kierunkiem inż. Józefa Nowkuńskiego zbudowano, oddając do eksploatacji 1 marca 1933 roku magistralę węglową Herby Nowe – Gdynia. Umożliwiła ona opłacalny eksport polskiego węgla, a Tarnowskie Góry stały się czymś w rodzaju wielkiego lądowego awanportu. Już wtedy formowano tu pociągi rzędu 2 000 ton obciążenia i długości 150 osi. Dziś zmodernizowana po wojnie stacja Tarnowskie Góry stanowi jakby północną bramę Górnego Śląska.